Onverwachte muren naast de Ned. Hervormde kerk in Ravenstein

Begin dit jaar presenteerde de gemeente Oss de plannen om de historische binnenstad van Ravenstein te verfraaien. Gedacht werd aan de loopstroken, verlichting,  minder verkeersborden, uniforme paaltjes en groen. Ook zou naast de NH kerk een rijtje leibomen komen. Voorafgaand aan de plaatsing werd  advies gevraagd over de  archeologische verwachting aan de stadsarcheoloog en via hem aan onze werkgroep. Als locatie werd de Dominee Hanewinkelplaats opgegeven en daarvoor waren de verwachtingen laag.

Op 28 februari was onze werkgroep al vroeg ter plaatse en bleek de locatie naast i.p.v. voor de kerk te zijn. Hier was ooit een begraafplaats  geweest, die geruimd was.

De graafmachines gingen voortvarend te werk. Er werd een kuil van bijna twee meter breed opengetrokken. Al snel werd duidelijk dat er muren in de grond zaten, die al enkele tientallen centimeters onder het plaveisel zichtbaar werden. Dat was een verrassing. De graafmachine groef de muren tot 1,2 mtr diep weg. Gelukkig moest zo nu en dan de vrachtwagen met aarde geleegd worden, zodat de archeologische werkgroep tijd kreeg de muren schoon te maken en beter te bekijken. Ook kwamen er hier en daar nog menselijke botten en schedels tevoorschijn. Doordat er een hemelwaterafvoer en een kabel kapot werden getrokken kregen we nog wat extra tijd en kon de kuil pas de dag erop met zwarte aarde gevuld worden voor de bomen.

situatie_noordwest situatie_zuidoosten
Situatie kijkend naar noord-westen   Situatie kijkend naar het zuid-oosten  

De inderhaast opgetrommelde archeoloog van de gemeente Oss heeft de archeologische werkgroep  gevraagd een wandprofiel  glad te maken en veel foto’s te maken. Na de middagpauze kwam op zijn verzoek iemand van de gemeente Oss om een GPS-meting te doen en een tekening te maken van de ligging van de muur. Wanneer in de toekomst op andere plaatsen stukjes muur worden gevonden, bijvoorbeeld in een kelder, dan kan er een koppeling gemaakt worden met deze tekening. Al die puzzelstukjes samen geven op den duur een beeld van de ommuring en bebouwing van het stadje.
Aangezien de gevonden muurresten, als je ze doortrekt, onder de bestaande bebouwing verdwijnt kan het nog lang duren voor we meer zekerheid krijgen over het verdere verloop.

muren_kaartje

De ligging van deze muren was een grote verrassing. Aanvankelijk dachten we dat het huismuren waren, mogelijk afgebroken voor de bouw van de kerk. In de loop van de dag vielen er wat dingen op die dit tegen zouden kunnen spreken.  De muur was 60 cm. dik. Haaks hierop stonden enkele muren van 1 mtr. dik  die onder het wegdek verdwenen. De tussenruimte was steeds 3,5 mtr.. Aan de kant van de kerk zat vette blauwe klei tegen de muur en aan de straatzijde losse rulle grijze aarde. Het beeld drong zich op dat het hier om een ommuring ging met beren of spaarbogen waartegen water had gestaan waarin zich een sliblaag had gevormd. Uit een intact deel van de muur hebben we een gave steen gewrikt. Deze kloostermop  had de afmetingen: 27,5 x 13 x 6.5/7.5. Deze maat komt in Den Bosch voor in de 14e eeuw. In onze regio zijn deze maten veel langer in gebruik geweest.

metaaldetector
Arno van Zwam aan het werk met de metaaldetector

Er zijn in de put heel weinig aardewerk- of andere vondsten gedaan. Een van onze leden heeft de put nog nagelopen met een detector, maar behalve wat metaalstrips (van een kerkraam?) en een knoopje van rond 1600 was er niets te vinden. Interessanter waren drie  hardstenen blokken, waarvan een hele grote die uit de putwand stak (foto boven), nog op z’n originele plaats, haaks op de muurresten. Gedegen archeologisch onderzoek had daar misschien een functie en verklaring voor op kunnen leveren, een gemiste kans.
Als het waar zou blijken te zijn dat dit een eerste fase van de ommuring van Ravenstein is, dan is dit een unieke vondst en is het eeuwig jammer dat het niet beter onderzocht kon worden. Hopelijk krijgen we nog eens de kans om het te bewijzen op een andere locatie wellicht.

zijaanzicht